Zarząd spółki akcyjnej

Skład i liczbę członków zarządu swobodnie ustalają akcjonariusze. Zarząd może składać się z jednego lub większej liczby członków, którymi mogą być zarówno akcjonariusze, jak i osoby nie będące akcjonariuszami. Zarząd powołuje oraz odwołuje rada nadzorcza. Warto także zaznaczyć, że w statucie spółki można ustanowić wymagania, którym mają sprostać członkowie zarządu. Można także wprowadzić postępowanie kwalifikacyjne, które pomoże zapewnić odpowiedni dobór osób zarządzających spółką.

Kadencja członka zarządu trwa nie dłużej niż 5 lat (pełnych lat obrotowych). Przy czym można ponownie powołać członka zarządu. Możliwe jest także wprowadzenie rozwiązania polegającego na jednolitej kadencji całego zarządu spółki. Możliwe jest także odwołanie zarządu przed upływem kadencji.

Członek zarządu ma prawo do reprezentowania spółki w zakresie wszystkich czynności sądowych oraz pozasądowych spółki. Nie można ograniczyć tego prawa ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

Jeżeli akcjonariusze – założyciele zdecydują się na powołanie wieloosobowego zarządu, ustalają zasady jego działania – czy każdy z członków zarządu ma prawo samodzielnie działać w imieniu spółki czy też wprowadzona zostanie łączna reprezentacja np. dwóch członków zarządu. Każdy członek zarządu ma obowiązek dbałości o interesy spółki, zachowania względem niej lojalności oraz powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej. Ponadto, członkowie zarządu są zobowiązani do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa.

Obowiązki informacyjne zarządu

Wartymi zaznaczenia obowiązkami członków zarządu jest udzielenie informacji o:

• uchwałach zarządu i ich przedmiocie;
• sytuacji spółki (jej majątku, istotnych okolicznościach dotyczących prowadzenia spraw spółki);
• postępach dotyczących realizacji wyznaczonych kierunków rozwoju działalności spółki;
• transakcjach, innych zdarzeniach i okolicznościach, które istotnie wpływają bądź mogą wpływać na sytuację majątkową spółki;
• zmianach wcześniej udzielonych radzie nadzorczej informacji (jeśli te zmiany wpływają lub mogą wpływać na sytuację spółki).

To oznacza, że na zarządzie spółki akcyjnej spoczywa szereg różnych obowiązków. Począwszy od zarządzania spółką, po wypełnianie obowiązków sprawozdawczych i informacyjnych. Ale nie wszystkie decyzje skupiają się w rękach zarządu. Niemniej istotną rolę odgrywa rada nadzorcza.

Rada nadzorcza spółki akcyjnej

Jak wspomniałam na początku, rada nadzorcza skupia się na kontroli działania zarządu. Przy czym obowiązki kontrolne są w pewien sposób sformalizowane. Mianowicie, rada nadzorcza ocenia sprawozdania pod kątem zgodności z księgami, dokumentami, stanem faktycznym, ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty, sporządzanie i składanie walnego zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania za ubiegły rok obrotowy.

Rada może badać wszystkie dokumenty spółki oraz zwracać się do organów spółki o przekazanie potrzebnych informacji, dokumentów bądź wyjaśnień. Może także wystąpić o udzielenie informacji przez spółki zależne oraz powiązane. Co warte zaznaczenia, zarząd nie może odmówić radzie nadzorczej dostępu do informacji, których żąda.

Kolejną kompetencją rady nadzorczej jest możliwość skorzystania z pomocy doradcy rady nadzorczej. Doradca to wybrana przez radę osoba, która może przeanalizować cały zakres działalności spółki bądź poszczególne zagadnienia. Doradca w ramach wykonywania swoich obowiązków musi zachować w tajemnicy informacje, o których dowiedział się podczas wykonywania swojej funkcji.

Rada nadzorcza może także zawiesić poszczególnych bądź wszystkich członków zarządu w ich czynnościach z ważnych powodów, a następnie delegować na okres maksymalnie trzech miesięcy członków rady nadzorczej do wykonywania funkcji członka zarządu.

Skład rady nadzorczej

W skład rady nadzorczej wchodzą przynajmniej 3 osoby, a w przypadku spółek publicznych 5 osób. Członków rady nadzorczej wybiera walne zgromadzenie. Kadencja członka rady nadzorczej nie może być dłuższa niż 5 lat. Trzeba podkreślić, że funkcji członka rady nadzorczej nie można łączyć z funkcją członka zarządu, prokurenta, likwidatora, kierownika oddziału lub zakładu, głównego księgowego, radcy prawnego, adwokata. Każdego członka zarządu wiąże obowiązek zachowania należytej staranności, a także zachowania w tajemnicy informacji, które zostały powzięte podczas wykonywania tej funkcji. Pracami rady nadzorczej kieruje przewodniczący.

Uchwały rady nadzorczej podejmuje się, gdy na posiedzeniu obecna jest przynajmniej połowa jej członków. Warto zaznaczyć, że rada nadzorcza może delegować swoich członków do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych, ustanawiać doraźny bądź stały komitet rady nadzorczej, składający się z członków rady nadzorczej do pełnienia określonych czynności nadzorczych. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów.

Członkom rady nadzorczej może przysługiwać wynagrodzenie, o ile będzie to przewidziane w statucie lub uchwale walnego zgromadzenia.

Walne zgromadzenie

Walne zgromadzenie składa się z akcjonariuszy. Podejmują oni decyzje dotyczące spółki w formie uchwał w sprawach określonych w statucie, ale także w zakresie następujących spraw:

• rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
• postanowień dotyczących roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru;
• zbycia oraz wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
• nabycia i zbycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, chyba że statut stanowi inaczej;
• emisji obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i warrantów subskrypcyjnych;
• nabycie własnych akcji w przypadku określonym w ustawie oraz upoważnienie do ich nabywania wskazane w ustawie;
• zawarcie umowy pomiędzy spółką dominującą a spółką zależną dotyczącej zarządzania spółką zależną bądź przekazywania zysku przez taką spółkę.

Zwyczajne walne zgromadzenie powinno odbyć się sześć miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.

Walne zgromadzenie jest zwoływane przez zarząd. Przy czym, jeżeli zarząd nie zwoła walnego zgromadzenia w terminie, może je zwołać rada nadzorcza. Do udziału w walnym zgromadzeniu uprawniony jest akcjonariusz, ale także zastawnik i użytkownik, któremu przysługuje prawo głosu (ten fakt musi być wcześniej uwidoczniony w rejestrze). Podczas walnego zgromadzenia akcjonariusz może głosować osobiście bądź przez pełnomocnika. Warto podkreślić, że akcjonariusz nie może głosować w sprawie uchwały dotyczącej jego odpowiedzialności wobec spółki, udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu pomiędzy nim a spółką.

Jak wynika z powyższych informacji struktura organizacyjna organów zarządzających spółką akcyjną to powiązany ze sobą skład osób. Prawidłowe działanie tych organów zapewnia spółce akcyjnej sprawne funkcjonowanie. Dlatego także ważne jest dopełnianie się tych organów.

Artykuł Struktura organizacyjna organów kierujących spółką akcyjną pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Obowiązki akcjonariusza

Obowiązki, a właściwie najistotniejszy obowiązek każdego akcjonariusza to wniesienie wkładu na akcję. Nikt nie zwolni akcjonariusza z tego obowiązku. A co się stanie w sytuacji, w której akcjonariusz nie wniesie wkładu na pokrycie akcji? Tu trzeba wyróżnić dwie sytuacje.

Pierwszą z nich jest sytuacja, w której akcjonariusz opóźnia się z wpłatą na akcje w terminie wskazanym w statucie bądź uchwale walnego zgromadzenia. Jeżeli do tego dojdzie, akcjonariusz ma obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie bądź odszkodowania. Obowiązek, o którym mowa powyżej jest niezależny od winy akcjonariusza. Oczywiście, statut może przewidywać surowsze rozwiązania w tym zakresie.

Drugą sytuacją prowadzącą do surowszych konsekwencji jest upływ miesiąca od terminu płatności zaległej wpłaty, odsetek ustawowych za opóźnienie, odszkodowania. Może to doprowadzić do pozbawienia przez spółkę takiego akcjonariusza praw udziałowych poprzez unieważnienie akcji.

Możliwość wykluczenia akcjonariusza służy temu, aby zapewnić realne pokrycie kapitału zakładowego. W spółce akcyjnej pokrycie akcji przedkłada się na pokrycie kapitału zakładowego, dlatego konieczne jest dopilnowanie tej kwestii przez zarząd spółki.

Prawa akcjonariuszy

Po omówienie najważniejszego obowiązku akcjonariusza, czyli pokryciu akcji, przejdźmy do przyjemniejszej części, czyli praw akcjonariuszy. Skupię się na najbardziej kluczowych z punktu widzenia akcjonariuszy, czyli prawie do dywidendy, osobiste uprawnienia akcjonariusza itp.

Prawo do dywidendy

Jednym z najbardziej atrakcyjnych uprawnień akcjonariuszy jest dywidenda. Dywidenda jest to przypadająca na poszczególną akcję część udziału w zysku wypracowanym przez spółkę. Decyzja o wypłacie dywidendy i jej wysokości ustala walne zgromadzenie. Wskazuje także na datę wypłaty dywidendy. Możliwe jest także wypłacenie zaliczki na poczet dywidendy. Możliwe jest także uprzywilejowanie poszczególnych akcji co do dywidendy – czyli na określoną akcję będzie przypadać wyższa kwota dywidendy.

Osobiste uprawnienia akcjonariusza

Osobiste uprawnienia są przypisane do konkretnego akcjonariusza. Przykładem takich uprawnień jest prawo powoływania bądź odwoływania członków zarządu czy rady nadzorczej. Ale do osobistych uprawnień można zaliczyć także uprzywilejowanie dotyczące prawa głosu, do dywidendy i zaliczki na poczet dywidendy, prawa do kwoty likwidacyjnej, poboru akcji nowej emisji, pierwszeństwa nabycia akcji, pierwszeństwa do umorzenia akcji, prawo zwoływania zwyczajnego walnego zgromadzania (jeżeli w ustawowym terminie nie zwoła go zarząd) bądź zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia.

Na początku wspomniałam, że te uprawnienia są przypisane do akcjonariusza. To oznacza, że nie ma możliwości przejścia tych uprawnień na innego akcjonariusza wraz ze zbyciem akcji. W praktyce te uprawnienia wygasają, gdy dana osoba przestaje być akcjonariuszem.

Prawo do uzyskania informacji o spółce

Podczas walnego zgromadzenia akcjonariusz ma prawo żądać udzielenia mu informacji dotyczących spółki, o ile uzasadnia to ocena sprawy, która znajduje się w porządku obrad. W praktyce chodzi o sytuację, w której akcjonariusz podejmując decyzję dotyczącą danej sprawy, musi uzyskać potrzebne wiadomości – znajdujące się np. w posiadaniu zarządu. W niektórych sytuacjach, zarząd może udzielić takich informacji poza walnym zgromadzeniem.

Akcjonariusz spółki akcyjnej posiada pewne uprawnienia wynikające bezpośrednio z przepisów prawa, ale także może uzyskać dodatkowe, wynikające ze szczególnie dostosowanych postanowień statutu spółki akcyjnej. Przyznanie osobistych uprawnień oraz warunki w tym zakresie są uzależnione od założycieli spółki akcyjnej. Porównanie obowiązku akcjonariusza z szeregiem praw pokazuje, że spółka akcyjna jest ciekawym rozwiązaniem dla prowadzenia działalności biznesowej, mimo że wymaga dysponowania znaczącym kapitałem zakładowym na początkowym etapie.

Artykuł Prawa i obowiązki akcjonariuszy spółki akcyjnej pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Czym jest akcja?

Akcja to podstawa spółki akcyjnej. Bez akcji, tak jak bez akcjonariuszy nie powstanie spółka. Z akcji składa się kapitał zakładowy spółki akcyjnej. Samo pojęcie akcji można zinterpretować jako pewną część kapitału zakładowego bądź zbiór praw i obowiązków akcjonariusza.

Kapitał zakładowy w spółce akcyjnej dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej. Następnie warto wspomnieć o tym, że akcji nie obejmuje się po cenie niższej niż wartość nominalna akcji, natomiast mogą je objąć powyżej tej wartości. Czyli każda akcja musi mieć określoną wartość nominalną. A jaka jest minimalna wartość akcji? Akcja może mieć minimalną wartość 1 grosza.

O tym w jakim czasie i w jakiej wysokości pokrywa się akcje przeczytasz tutaj.

Czyli akcja jest elementem kapitału zakładowego spółki akcyjnej, potwierdzającym status akcjonariusza. Akcje można zbyć, można także ustanowić na nich zastaw. Pomimo dematerializacji akcji, nadal można wyróżnić akcje imienne oraz akcje na okaziciela. Z akcjami imiennymi wiąże się uprzywilejowanie akcji oraz ograniczenie w rozporządzaniu akcją.

Na czym polega uprzywilejowanie akcji?

Na początek należy wskazać, że aby akcje były uprzywilejowane to takie rozwiązanie musi się znaleźć w statucie spółki akcyjnej. Następnie trzeba oznaczyć to, które akcje są uprzywilejowane, a które nie. W ten sposób powstaje podział na akcje zwykłe i uprzywilejowane.

Jakie rodzaje uprzywilejowania akcji można wyróżnić?

Najbardziej znanymi rodzajami uprzywilejowania akcji jest uprzywilejowanie:

• dotyczące prawa głosu (na jedną akcję może przypadać więcej niż jeden głos);
• prawa do dywidendy (na jedną akcje może przypadać dywidenda w wyższej kwocie);
• w zakresie prawa do majątku w sytuacji likwidacji spółki.

Ponadto można wyróżnić uprzywilejowanie w zakresie prawa: poboru akcji nowej emisji, pierwszeństwa nabycia akcji, pierwszeństwa do umorzenia akcji, powoływania i odwoływania członków organów spółki, zwoływania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia (gdy zarząd nie zwoła go w terminie) lub zwoływania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia.

Przyznanie uprzywilejowania może być uzależnione np. od dodatkowych świadczeń, upływu terminu.

To od akcjonariuszy – założycieli zależą kwestie dotyczące uprzywilejowania akcji oraz jego rodzaju.

Rejestr akcjonariuszy

Z akcjami oraz akcjonariuszami wiąże się również konieczność prowadzenia rejestru akcjonariuszy. Spółka akcyjna ma obowiązek zawarcia umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy. To w tym rejestrze odnotowuje się informacje na temat akcjonariuszy i posiadanych przez nich akcji.

Jakie informacje zawiera rejestr akcjonariuszy?

W rejestrze akcjonariuszy zamieszcza się następujące informacje:

• firmę, siedzibę, adres spółki;
• oznaczenie sądu rejestrowego i numer, pod którym spółka jest wpisana do rejestru;
• datę zarejestrowania spółki oraz emisji akcji;
• wartość nominalną, serię i numer, rodzaj danej akcji i uprawnienia szczególne akcji;
• nazwisko i imię albo firmę (nazwę) akcjonariusza, jego adres zamieszkania, adres do doręczeń albo adres do doręczeń elektronicznych;
• na żądanie:
  • osoby mającej interes prawny – wpis o przejściu akcji lub praw zastawniczych na inną osobę albo o ustanowieniu na akcji ograniczonego prawa rzeczowego wraz z datą wpisu oraz wskazaniem nabywcy albo zastawnika lub użytkownika, adres ich zamieszkania albo siedziby, liczbę, rodzaj, serię i numery nabytych albo obciążonych akcji;
  • zastawnika lub użytkownika – wpis, że przysługuje mu prawo wykonywania prawa głosu z obciążonej akcji;
  • akcjonariusza – wpis o wykreśleniu obciążenia jego akcji ograniczonym prawem rzeczowym;
• wzmiankę o tym, czy akcje zostały w całości pokryte;
• ograniczenia co do rozporządzenia akcją;
• postanowienia statutu o związanych z akcją obowiązkach wobec spółki.

Jak wynika z powyższej listy, ilość informacji znajdujących się w rejestrze jest duża. Co istotne, wpisy dotyczące wszelkich zmian dotyczących tych danych znajdujących się w rejestrze muszą być zaktualizowane tak szybko, jak to możliwe, nie później niż w terminie tygodnia od dnia otrzymania żądania.

Każdy akcjonariusz ma dostęp do tego rejestru. Natomiast na żądanie akcjonariusza wydawane jest świadectwo rejestrowe.

Jak widzisz zagadnienie akcji, ich uprzywilejowanie, a także wybór podmiotu, który będzie prowadzić rejestr akcjonariuszy, również musi być przeanalizowane przez założycieli przed sporządzeniem statutu. W następnym wpisie dowiesz się o prawach i obowiązkach akcjonariuszy – tu też jest wiele kwestii, nad którymi warto zastanowić się przed założeniem spółki akcyjnej.

Artykuł Co warto wiedzieć o akcjach w spółce akcyjnej? pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Powstanie spółki akcyjnej

Aby powstała spółka akcyjna potrzebne jest:

• zawiązanie spółki (podpisanie statutu przez założycieli);
• wniesienie wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego;
• ustanowienie zarządu i rady nadzorczej;
• wpis do rejestru.

Przyjrzyjmy się bliżej poszczególnym etapom powstania spółki akcyjnej.

Zawiązanie spółki

Na samym początku wspomniałam, że samo sporządzenie statutu spółki akcyjnej nie wystarczy do jej założenia. Konieczne jest także złożenie przez akcjonariuszy w formie aktów notarialnych zgód na zawiązanie spółki akcyjnej i brzmienie statutu, jak też na objęcie akcji przez założyciela/założycieli bądź łącznie z osobami trzecimi. W takim akcie trzeba wskazać liczbę i rodzaj akcji objętych przez każdego z założycieli, wartość nominalną, cenę emisyjną akcji, terminy wpłat. Ponadto, dokonuje się wyboru pierwszego zarządu oraz rady nadzorczej.

Warto w tym kontekście poczynić jeszcze jedną uwagę. Założycielem spółki akcyjnej są osoby, które podpisały statut. Natomiast akcjonariuszem można zostać także na późniejszym etapie funkcjonowania spółki.

Zawiązanie spółki następuje z momentem objęcia wszystkich akcji. W tym zakresie trzeba też wspomnieć o oświadczeniu (w formie aktu notarialnego) o wysokości objętego kapitału zakładowego.

Wniesienie wkładu

Przede wszystkim trzeba wskazać, że nie jest konieczne wniesienie całości wkładów na pokrycie kapitału zakładowego zanim dojdzie do rejestracji spółki. Akcje, które są obejmowane za wkłady niepieniężne powinny być pokryte w całości nie później niż przed upływem 1 roku od zarejestrowania spółki. W przypadku akcji obejmowanych za wkłady pieniężne, przed zarejestrowaniem kapitał musi być pokryty co najmniej w wysokości 1/4.

Wkładami niepieniężnymi mogą być prawa:

• rzeczowe (np. prawo własności rzeczy ruchomych oraz nieruchomości, przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część);
• obligacyjne (np. udziały w spółkach z o.o., akcje, wierzytelności akcjonariusza);
• majątkowe na dobrach niematerialnych (tu można wskazać np. na prawa własności przemysłowej).

Ustanowienie zarządu i rady nadzorczej

Jak już wcześniej wspomniałam powstanie spółki akcyjnej wymaga powołania zarządu i rady nadzorczej. Dlatego z przemyśleniem kwestii tego, kto i w jakiej liczbie ma wchodzić w skład tych organów. Czy zarządzającymi spółką będą akcjonariusze (wszyscy bądź niektórzy z nich), czy też spółką będą zarządzać profesjonalni zarządzający. Ale o tym w jaki sposób ukształtować organy spółki będzie mowa w niedalekiej przyszłości.

Wpis do rejestru

Po spełnieniu wcześniejszych wymogów, należy wpisać spółkę akcyjną do rejestru. Wpisowi towarzyszy zgłoszenie, które zawiera następujące dane:

• firmę, siedzibę i adres spółki albo adres do doręczeń;
• przedmiot działalności spółki;
• wysokość kapitału zakładowego, liczba i wartość nominalna akcji;
• wysokość kapitału docelowego (jeżeli jest to przewidziane przez statut);
• liczbę akcji uprzywilejowanych i rodzaj uprzywilejowania;
• informację, jaka część kapitału zakładowego została pokryta przed zarejestrowaniem;
• imiona i nazwiska członków zarządu, sposób reprezentowania spółki;
• nazwiska i imiona członków rady nadzorczej;
• wskazanie, czy akcjonariusze wnoszą wkłady niepieniężne;
• czas trwania spółki (jeśli jest oznaczony);
• jeśli statut wskazuje pismo przeznaczone do ogłoszeń – oznaczenie tego pisma;
• jeżeli statut przewiduje przyznanie uprawnień osobistych określonym akcjonariuszom bądź tytuły uczestnictwa w dochodach lub majątku spółki niewynikające z akcji (wskazanie tych okoliczności).

Przez te etapy trzeba przejść, aby zarejestrować spółkę akcyjną.

Jeżeli masz pytania dotyczące spółki akcyjnej, napisz. A już niedługo poruszę temat akcji w spółce akcyjnej.

Artykuł Powstanie spółki akcyjnej – etapy, formalności i kluczowe aspekty prawne pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Wymagania wobec statutu spółki są znacznie większe niż choćby umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Różnica tkwi choćby w tym, ze statut spółki sporządza się w formie aktu notarialnego.

Zatem przejdźmy do rzeczy.

Co powinien zawierać statut spółki akcyjnej?

Pierwszą kwestią, dość oczywistą jest to, że statut powinien zawierać firmę oraz siedzibę spółki. Pamiętaj, że firma spółki musi zawierać dodatek „spółka akcyjna” (można także używać skrótu „s.a.”). Natomiast siedziba spółki akcyjnej to miejsce, z którego spółka będzie działać. Nie myl siedziby spółki z jej adresem.

Następnym zagadnieniem jest przedmiot działalności spółki. Jest to coś, czym spółka będzie się zajmować. Warto dobrze się zastanowić nad kodami PKD, bo aktualnie można posługiwać się dziesięcioma kodami PKD. Oczywiście w czasie działalności spółki można zmieniać to, czym spółka będzie się zajmować.

Trzecim aspektem jest czas trwania spółki. Akcjonariusze mogą w tym zakresie wybrać jedno z dwóch rozwiązań. Pierwszym z nich jest określenie czasu działania spółki. Drugim jest wskazanie, że spółka będzie działać przez czas nieoznaczony.

W dalszej kolejności statut spółki akcyjnej musi zawierać wysokość kapitału zakładowego, jak też kwotę wpłaconą przed zarejestrowaniem na pokrycie kapitału zakładowego. Już wiesz, że kapitał zakładowy to przynajmniej 100.000,00 zł, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby był wyższy.

W statucie spółki akcyjnej należy określić wartość nominalną akcji oraz ich liczbę ze wskazaniem, czy są imienne czy na okaziciela.

Z tym wiąże się konieczność wskazania liczby akcji poszczególnych rodzajów jak też związane z nimi uprawnienia.

Statut spółki powinien też zawierać nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) założycieli. W statucie wskazuje się liczbę członków zarządu i rady nadzorczej albo co najmniej minimalną bądź maksymalną liczbę członków tych organów jak też podmiot uprawniony do ustalenia składu zarządu lub rady nadzorczej.

Ponadto, jeśli spółka zamierza dokonywać ogłoszeń także poza Monitorem Sądowym i Gospodarczym trzeba wskazać to pismo.

Co jeszcze musi zawierać statut spółki akcyjnej?

Wymienione wcześniej elementy nie są wszystkimi, które muszą znaleźć się w statucie spółki akcyjnej. W statucie trzeba także wskazać liczbę i rodzaj tytułów uczestnictwa w zysku lub w podziale majątku spółki i związanych z nimi praw.

Następnie, statut zawiera postanowienia dotyczące wszystkich związanych z akcjami obowiązków świadczenia na rzecz spółki (oprócz obowiązku wpłacania należności za akcje).

Kolejną kwestią, którą reguluje statut, są warunki i sposób umorzenia akcji, ograniczenie zbywalności akcji, uprawnienia osobiste przyznane akcjonariuszom, przynajmniej przybliżoną wysokość wszystkich kosztów poniesionych bądź obciążających spółkę związanych z jej utworzeniem.

Jak widzisz, statut spółki akcyjnej jest dość rozbudowany i zawiera wiele elementów, które trzeba uregulować. Nie oznacza to, że musisz posługiwać się wyłącznie rozwiązaniami kodeksowymi, ponieważ można dodawać kolejne elementy.

Natomiast w najbliższym wpisie, poruszę kwestię zawiązania spółki i dokumentów potrzebnych do rejestracji spółki akcyjnej.

Artykuł Co powinien zawierać statut spółki akcyjnej? pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Nad czym zastanowić się zakładając spółkę akcyjną?

Na początku zastanów się, czy chcesz założyć i prowadzić spółkę akcyjną samodzielnie czy z innymi osobami (akcjonariuszami). W przypadku jednoosobowej spółki akcyjnej jako jedyny akcjonariusz masz wyłączny wpływ na działanie. Jeśli zdecydujesz się prowadzić spółkę akcyjną z innymi osobami, musisz liczyć się z tym, że Twoja wizja działania spółki musi pogodzić się z pomysłami innych akcjonariuszami. Przy czym musisz pamiętać, że spółki akcyjnej nie może być zawiązana przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. To pierwsza rzecz, którą warto przemyśleć.

Następną kwestią jest wysokość kapitału zakładowego. Aby założyć spółkę akcyjną musisz dysponować kapitałem zakładowym w wysokości co najmniej 100.000,00 zł. Oczywiście kapitał może być wyższy, ale 100.000,00 zł to absolutne minimum.

Kolejnym aspektem wartym zastanowienia jest zarząd spółki. Tu musisz podjąć decyzję, czy chcesz wchodzić w skład zarządu czy też wolisz przekazać bieżące kierowanie spółką innym osobom. Powierzenie steru spółki innym osobom oznacza, że nie będziesz mieć bezpośredniej kontroli nad działalnością spółki.

W dalszej części warto zastanowić się nad osobami, które miałyby wchodzić w skład rady nadzorczej. to bardzo ważne, kto będzie nadzorował spółkę akcyjną i jednocześnie dawał wskazówki dotyczące tego, co należałoby poprawić w działalności spółki. Rada nadzorcza ma być organem konstruktywnym, służącym pomocą, a nie blokującym rozwój spółki.

Dlatego warto, aby w procesie zakładania spółki akcyjnej przemyśleć kluczowe aspekty jej działania. To umożliwi dostosowanie treści statutu spółki do Twoich zamierzeń biznesowych.

W dalszej kolejności zajmę się opisaniem statutu spółki akcyjnej i tym, co musi zawierać i jak dostosować go do własnych potrzeb.

Artykuł Proces zakładania spółki akcyjnej – co warto wiedzieć? pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Czym jest akcja w prostej spółce akcyjnej?

Akcję obejmuje akcjonariusz co jest dowodem na jego udział w prostej spółce akcyjnej. Akcje w prostej spółce akcyjnej nie posiadają wartości nominalnej, nie stanowią części kapitału zakładowego. Akcje stanowią wyraz praw członkowskich w spółce. Związek pomiędzy akcją a kapitałem akcyjnym dotyczy tego, że wkłady są wnoszone na pokrycie akcji beznominałowych. Czy są zalety tego rozwiązania? Owszem, akcjonariusz prostej spółki akcyjnej może wycofać część lub całość wkładów bez konieczności podejmowania uchwały o obniżeniu kapitału akcyjnego. Kolejną cechą akcji w prostej spółce akcyjnej jest to, że są one niepodzielne.

Warto zaznaczyć, że akcje w prostej spółce akcyjnej nie mają formy dokumentu. Co za tym idzie nie ma tu podziału na akcje imienne i na okaziciela. Dematerializacja akcji wprowadzono po to, aby zwiększyć bezpieczeństwo i transparentność obrotu. Akcje rejestruje się w rejestrze akcjonariuszy. Z akcją wiąże się także prawo kontroli, które przysługuje każdemu akcjonariuszowi prostej spółki akcyjnej. Akcjonariusz może zbywać akcje, a także je obciążać, przy czym umowa może wprowadzać w tym zakresie pewne ograniczenia.

Jakie uprawnienia są związane z akcją?

Pierwszym, naturalnie nasuwającym się uprawnieniem jest dywidenda. W sytuacji, w której spółka osiąga zyski, a następnie zapadnie decyzja o przeznaczeniu całości bądź części wypracowanego zysku na dywidendę przypadającą poszczególnym akcjonariuszom. Ale akcje mogą być uprzywilejowane także co do dywidendy. Może ona przybrać formę np. wyższej dywidendy.

Kolejnym uprawnieniem jest uprzywilejowanie akcji co do głosu. W praktyce oznacza to, że na jedną akcję może przypadać np. 2, 3 lub 4 głosy. Dzięki temu akcjonariusz, który posiada akcje uprzywilejowane co do głosu może wywierać większy wpływ na losy prostej spółki akcyjnej.

W przypadku akcji niemej może być wyłączone prawo głosu, ale ta akcja jest uprzywilejowana w zakresie dywidendy.

Kolejną formą uprzywilejowania jest przyznanie niektórym akcjonariuszom prawo powoływania bądź odwołania członków zarządu lub rady nadzorczej. Oznacza to, że przepisy prawa przyznają wiele uprawnień akcjonariuszom. Można je modyfikować w umowie prostej spółki akcyjnej.

Umorzenie akcji

Czym jest umorzenie akcji? Umorzenie akcji to likwidacja praw udziałowych, które wynikają z akcji. W praktyce, z momentem umorzenia akcja przestaje istnieć. Można wyróżnić dobrowolne i przymusowe umorzenie akcji.

Umorzenie dobrowolne następuje za zgodą akcjonariusza. Jeżeli akcjonariusz wyraził zgodę na dobrowolne umorzenie, wówczas spółka podejmuje uchwałę o zmianie umowy (warto podkreślić, że umorzenie akcji stanowi zmianę umowy spółki, która polega na dopasowaniu liczby, serii, numerów akcji do stanu po umorzeniu). Uchwałę podejmuje organ zarządzający (zarząd/rada dyrektorów). Spółka może także zdecydować o sprzedaży tych akcji (sprzedaż jest możliwa przez spółkę w ciągu roku od ich nabycia). Jeśli te akcje nie zostaną wówczas zbyte, wówczas akcje są umarzane.

Natomiast umorzenie przymusowe jest możliwe, gdy umowa spółki taką możliwość wprowadza i określała warunki umorzenia. Przesłankami przymusowego umorzenia może być niewniesienie przez akcjonariusza całości wkładu w umówionym terminie, skierowanie przez akcjonariusza do spółki żądania umorzenia, zmiana w składzie organu spółki, nieosiągnięcie przez spółkę w określonym czasie zysku w danej kwocie, śmierć wspólnika, brak podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o określonej treści. Jeżeli dojdzie do przymusowego umorzenia akcji następuje spłata, która nie może być niższa od wartości godziwej akcji. Spłaty dokonuje spółka po dokonaniu wpisu umorzenia akcji do rejestru.

Można także wyróżnić umorzenie automatyczne. Takie rozwiązaniem musi istnieć w umowie spółki. Odbywa się bez podjęcia uchwały akcjonariuszy. Gdy wystąpi przewidziana w umowie przesłanka, zarząd podejmuje uchwałę stwierdzającą umorzenie akcji i zgłasza ja do rejestru albo podejmuje uchwałę stwierdzającą, że umorzenie nie doszło do skutku, jeśli spółka nie dysponuje środkami na uiszczenie pełnej spłaty za umorzone akcje.

Unieważnienie akcji

Unieważnienie akcji w prostej spółce akcyjnej ma miejsce w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania do wniesienia wkładów na pokrycie tych akcji. Oznacza to, że akcje unieważnia się także wtedy, gdy wkłady wniesione na pokrycie akcji posiadają wady. Akcje nie mogą unieważnione przez sąd. Przy czym sąd jednocześnie określa wysokość spłaty należnej akcjonariuszowi za unieważnione akcje (spłata ma uwzględnić stosunek wartości wkładu wniesionego do wkładu niewniesionego). Ponadto sąd może udzielić zabezpieczenia roszczenia do czasu rozpoznania sprawy.

Podsumowanie

Od założycieli prostej spółki akcyjnej zależy, jakie uprawnienia będą związane z akcjami. Możliwe jest rozszerzenie uprawnień na wszystkie akcje lub ich część, a także ich różnorodne ukształtowanie. Jeżeli masz pytania dotyczące akcji w prostej spółce akcyjnej, napisz: katarzyna.zalewska@adwokatura.pl

Artykuł Akcje w prostej spółce akcyjnej pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Kim jest akcjonariusz w prostej spółce akcyjnej?

Do powstania prostej spółki akcyjnej niezbędni są akcjonariusze. To oni powołują do życia prostą spółkę akcyjną, obejmują akcje w ramach spółki. Akcjonariusze – jeżeli nie wchodzą w skład organów w spółce nie odpowiadają za jej bieżącą działalność. Nie znaczy to, że nie mogą wpływać na spółkę. Uprawnienie akcjonariusza skupiają się w akcji. Natomiast za akcjonariusza uważa się osobę wpisaną do rejestru akcjonariuszy. Dodatkowo, umowa spółki może przewidzieć, że akcjonariuszom może przysługiwać prawo pierwszeństwa w nabyciu akcji sprzedawanych przez innego akcjonariusza.

Jakie kompetencje mają akcjonariusze?

Akcjonariusze podejmują decyzje dotyczące spółki w formie uchwał. Decyzje wymagające podjęcia uchwał można zawrzeć także w umowie spółki.

Uchwał akcjonariuszy wymagają:

• rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
• zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
• nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, chyba że umowa spółki stanowi inaczej;
• emisja obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i emisja warrantów subskrypcyjnych;
• zawarcie umowy, o której mowa w art. 4 § 1 pkt 4 lit. f k.s.h.

Również zmiana umowy spółki wymaga podjęcia uchwały walnego zgromadzenia. W gruncie rzeczy to od akcjonariuszy zależą kierunki rozwoju spółki, ale także powoływanie organów zarządzających spółką.

Czy możliwe jest wyłączenie akcjonariusza ze spółki?

Tak, ale należy rozróżnić tu dwa przypadki:

• wyłączenie akcjonariusza ze spółki;
• ustąpienie ze spółki.

Wyłączenie akcjonariusza ze spółki

Wyłączenie akcjonariusza ze spółki może nastąpić na skutek orzeczenia sądu. Z żądaniem takim może wystąpić akcjonariusz bądź akcjonariusze reprezentujący więcej niż połowę ogólnej liczby głosów. Przy czym podstawa żądania nie może opierać się wyłącznie na woli akcjonariusza, który tego żąda. Takie roszczenie musi mieć uzasadnienie w ważnych przyczynach. Do ważnych przyczyn można zaliczyć konfliktowy charakter relacji pomiędzy akcjonariuszami, stosunek akcjonariusza do spółki (prowadzenie konkurencyjnej działalności), długotrwała choroba akcjonariusza, nadużywanie uprawnień kontrolnych. Przyczyny te muszą być uzasadnione, choćby z tego względu, że ich brak doprowadzi do oddalenia żądania. Z takim roszczeniem nie może wystąpić zastawnik jak też użytkownik akcji. Wytacza się je przed sąd miejscowo właściwy dla siedziby spółki, a rozpoznawać ją będzie sąd gospodarczy. Gdy żądanie zostanie uwzględnione, sąd wydaje wyrok, w którym określi cenę przybicia akcji, a w rezultacie ma miejsce zapłata wyłączonemu akcjonariuszowi ceny przejęcia akcji.

Ustąpienie akcjonariusza ze spółki

Natomiast ustąpienie akcjonariusza ze spółki ma miejsce, gdy konflikty pomiędzy akcjonariuszami są na tyle silne, że nie jest możliwe ich dalsze funkcjonowanie w ramach spółki. Z takim powództwem może wystąpić wyłącznie akcjonariusz, który zamierza wystąpić ze spółki. Przy czym powództwo wiąże się wyłącznie z chęcią zbycia przez tego akcjonariusza wszystkich akcji. W pozwie akcjonariusz musi uargumentować, z jakich względów jego ustąpienie jest konieczne. Akcje są wówczas wykupywane przez spółkę na rachunek pozostałych akcjonariuszy. Ich cena jest ustalana na podstawie wartości godziwej ustalonej na dzień doręczenia pozwu (ustala ją sąd). Odbywa się to w następujący sposób. Pierwszym krokiem jest wystąpienie przez akcjonariusza z pozwem o ustąpienie ze spółki. Następnie sąd – w razie uwzględnienia powództwa – wydaje wyrok ustalający cenę wykupu akcji. Kolejno następuje zapłata ceny za akcje na rzecz akcjonariusza. Ostatnim etapem jest przydział wykupionych akcji pomiędzy pozostałych akcjonariuszy.

Podsumowanie

Baz akcjonariuszy nie ma prostej spółki akcyjnej. To oni decydują o jej powstaniu, kierunkach, w których będzie się rozwijać, kadrze zarządzającej. Dlatego rola akcjonariusza w prostej spółce akcyjnej nie może być marginalizowana. Niemniej jednak nie zawsze jest możliwe zachowanie pierwotnego składu osobowego akcjonariuszy – również z uwagi na wzajemne konflikty, ale także zmiany spojrzenia na to, jak powinna się rozwijać spółka.

Jeżeli masz pytania dotyczące roli akcjonariusza w prostej spółce akcyjnej, jego uprawnień czy obowiązków napisz: katarzyna.zalewska@adwokatura.pl

Artykuł Rola akcjonariusza w prostej spółce akcyjnej pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Organy prostej spółki akcyjnej

W ramach prostej spółki akcyjnej można wyróżnić zarząd, radę dyrektorów oraz radę nadzorczą. W umowie, założyciele prostej spółki akcyjnej muszą podjąć decyzję dotyczącą tego, czy spółka będzie zarządzać radą dyrektorów albo zarząd. Utworzenie rady nadzorczej nie jest obowiązkowe. To te organy będą kształtowały losy prostej spółki akcyjnej.

Bez względu na to, w jakim organie będzie działać dana osoba, obowiązuje ją zachowanie należytej staranności, a także powstrzymywanie się od podejmowania działalności konkurencyjnej, jak też zachowanie poufności co do działań podejmowanych przez spółkę.

Zarząd prostej spółki akcyjnej

Zarząd ma za zadanie prowadzić sprawy spółki oraz ją reprezentować. W skład zarządu może wchodzić jeden lub większa liczba członków. Przy czym – z ważnych powodów akcjonariusze zawieszają członków zarządu w ich czynnościach (ta kompetencja może być przyznana radzie nadzorczej). Członka zarządu mogą w każdym czasie odwołać akcjonariusze. W przypadku wieloosobowego zarządu jego członkowie są zobowiązani do wspólnego prowadzenia spraw spółki.

Zarząd może powołać prokurenta, który ma za zadanie wspierać go w codziennych działaniach. Powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu, natomiast odwołać prokurenta może każdy członek zarządu. Nie jest możliwe ograniczenie prawa członka zarządu do reprezentowania spółki wobec osób trzecich.

Rada dyrektorów prostej spółki akcyjnej

Założyciele prostej spółki akcyjnej mogą zdecydować się na zarządzanie spółką przez radę dyrektorów. Analogicznie do zarządu, rada dyrektorów kieruje bieżącą działalnością spółki i może składać się z jednej bądź większej liczby osób. W radzie dyrektorów można wyróżnić dyrektora wykonawczego oraz dyrektora niewykonawczego. Dyrektor wykonawczy to osoba, która zajmuje się wszystkimi bądź niektórymi czynnościami prowadzenia spółki. Natomiast dyrektorzy niewykonawczy zajmują się sprawowaniem stałego nadzoru nad prowadzeniem spraw spółki. Możliwe jest także powołanie komitetu wykonawczego skupiającego dyrektorów wykonawczych.

Warto wskazać, że dyrektor niewykonawczy w ramach swojej działalności może badać wszystkie dokumenty spółki, dokonywać rewizji stanu majątku spółki, żądać od dyrektorów, prokurentów i osób zatrudnionych w spółce na podstawie umowy o pracę lub wykonujących na rzecz spółki w sposób regularny określone czynności na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innej umowy o podobnym charakterze wszelkich dokumentów, sprawozdań bądź wyjaśnień oraz żądać ich przedstawienia na wskazanym posiedzeniu rady dyrektorów lub jej komitetu.

Może żądać również dokumentów, informacji, sprawozdań bądź wyjaśnień spółek zależnych oraz spółek powiązanych. Wynika to z faktu, że sprawowanie nadzoru musi mieć swoje źródło i oparcie w dokumentach.

Rada nadzorcza prostej spółki akcyjnej

Rada nadzorcza w spółce składa się z trzech lub większej liczby osób. Zadaniem rady nadzorczej jest sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki. Przy czym rada nadzorcza nie może wydawać zarządowi wiążących poleceń spółce. Członkiem rady nadzorczej nie może być:

• członek zarządu,
• prokurent,
• likwidator,
• kierownik oddziału lub zakładu,
• dyrektor finansowy,
• główny księgowy,
• pracownik spółki (nie dotyczy to przedstawicieli pracowników),
• dyrektor wykonawczy.

Do głównych zadań rady nadzorczej należą: ocena prawidłowości i rzetelności sprawozdań, ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty, sporządzanie i składanie walnemu zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania z wyników powyższych ocen, sporządzania pisemnego sprawozdania z działalności rady nadzorczej za ubiegły rok obrotowy.

Dodatkowo, w umowie spółki można zastrzec, że zgody rady nadzorczej wymagają określone czynności zarządu spółki.

Możliwe jest także delegowanie członków rady nadzorczej (na czas nie dłuższy niż 3 miesiące) do wykonywania czynności członków zarządu (zawieszonych, tych których mandaty wygasły, tych którzy z innych przyczyn nie mogą wykonywać swoich czynności).

Członkowie rady nadzorczej mają prawo do kontrolowania dokumentów spółki – z nich czerpią swoją wiedzę na temat jej kondycji, zawieranych umów.

Podsumowanie

Rola organów prostej spółki akcyjnej jest niezwykle istotna. Organy te muszą ze sobą współdziałać, aby spółka się rozwijała. Umożliwia to weryfikację funkcjonowania spółki, sprawdzenie czy decyzje podejmowane przez spółkę są właściwe i zapewnią jej rozwój.

Jeżeli masz pytania dotyczące organów prostej spółki akcyjnej napisz: katarzyna.zalewska@adwokatura.pl

Artykuł Rola organów prostej spółki akcyjnej pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Umowa prostej spółki akcyjnej

Umowa prostej spółki akcyjnej musi zawierać:

• firmę i siedzibę spółki;
• liczbę, serie i numery akcji, związane z nimi uprzywilejowanie, akcjonariuszy obejmujących poszczególne akcje oraz cenę emisyjną akcji;
• jeżeli akcjonariusze wnoszą wkłady niepieniężne – przedmiot tych wkładów, serie i numery akcji obejmowanych za wkłady niepieniężne oraz akcjonariuszy, którzy obejmują te akcje;
• jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego jest świadczenie pracy lub usług – także rodzaj i czas świadczenia pracy lub usług;
• organy spółki;
• liczbę członków zarządu i rady nadzorczej, jeżeli została ustanowiona, albo co najmniej minimalną i maksymalną liczbę członków tych organów;
• czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Co równie istotne, umowę spółki można zawrzeć w formie aktu notarialnego bądź przy wykorzystaniu wzorca umowy w systemie teleinformatycznym. Wymienione elementy muszą znaleźć się w każdej umowie prostej spółki akcyjnej.

Jaki jest cel umieszczenia tych postanowień w umowie?

Dlatego wymienione powyżej aspekty stanowią konstrukcję nie tylko umowy, ale funkcjonowania całej spółki. Bez jasnego określenia w jaki sposób będzie działać prosta spółka akcyjna nie będzie możliwe jej sprawne wykorzystywanie do celów gospodarczych.

Czy to jedyne postanowienia, które umieszcza się w umowie?

Przywołane postanowienia nie są jedyne w umowie spółki. To podstawowe rozwiązania, które umieszcza się w treści umowy. Oznacza to, że wspólnicy mogą kształtować umowę tak, aby jak najlepiej odpowiadała ich zamierzeniom. Ograniczenia w tym zakresie jasno wskazano w przepisach prawa.

Czy postanowienia umowy można zmieniać?

Tak, postanowienia umowy można w późniejszym czasie zmieniać. Jeżeli przez okres od sporządzenia umowy wspólnicy zauważą, że pierwotnie przyjęte założenia umowy nie sprawdzają się, mogą przyjąć inne postanowienia – dostosowane do aktualnych potrzeb.

Zatem umowa prostej spółki akcyjnej stanowi podstawę funkcjonowania tego podmiotu. Umowę dostosowuje się do rodzaju działalności, pomysłów wspólników oraz możliwości rozwoju biznesu.

Jeżeli masz pytania dotyczące prostej spółki akcyjnej napisz: katarzyna.zalewska@adwokatura.pl

Artykuł Umowa prostej spółki akcyjnej pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.