Czym jest akcja?

Akcja to podstawa spółki akcyjnej. Bez akcji, tak jak bez akcjonariuszy nie powstanie spółka. Z akcji składa się kapitał zakładowy spółki akcyjnej. Samo pojęcie akcji można zinterpretować jako pewną część kapitału zakładowego bądź zbiór praw i obowiązków akcjonariusza.

Kapitał zakładowy w spółce akcyjnej dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej. Następnie warto wspomnieć o tym, że akcji nie obejmuje się po cenie niższej niż wartość nominalna akcji, natomiast mogą je objąć powyżej tej wartości. Czyli każda akcja musi mieć określoną wartość nominalną. A jaka jest minimalna wartość akcji? Akcja może mieć minimalną wartość 1 grosza.

O tym w jakim czasie i w jakiej wysokości pokrywa się akcje przeczytasz tutaj.

Czyli akcja jest elementem kapitału zakładowego spółki akcyjnej, potwierdzającym status akcjonariusza. Akcje można zbyć, można także ustanowić na nich zastaw. Pomimo dematerializacji akcji, nadal można wyróżnić akcje imienne oraz akcje na okaziciela. Z akcjami imiennymi wiąże się uprzywilejowanie akcji oraz ograniczenie w rozporządzaniu akcją.

Na czym polega uprzywilejowanie akcji?

Na początek należy wskazać, że aby akcje były uprzywilejowane to takie rozwiązanie musi się znaleźć w statucie spółki akcyjnej. Następnie trzeba oznaczyć to, które akcje są uprzywilejowane, a które nie. W ten sposób powstaje podział na akcje zwykłe i uprzywilejowane.

Jakie rodzaje uprzywilejowania akcji można wyróżnić?

Najbardziej znanymi rodzajami uprzywilejowania akcji jest uprzywilejowanie:

• dotyczące prawa głosu (na jedną akcję może przypadać więcej niż jeden głos);
• prawa do dywidendy (na jedną akcje może przypadać dywidenda w wyższej kwocie);
• w zakresie prawa do majątku w sytuacji likwidacji spółki.

Ponadto można wyróżnić uprzywilejowanie w zakresie prawa: poboru akcji nowej emisji, pierwszeństwa nabycia akcji, pierwszeństwa do umorzenia akcji, powoływania i odwoływania członków organów spółki, zwoływania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia (gdy zarząd nie zwoła go w terminie) lub zwoływania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia.

Przyznanie uprzywilejowania może być uzależnione np. od dodatkowych świadczeń, upływu terminu.

To od akcjonariuszy – założycieli zależą kwestie dotyczące uprzywilejowania akcji oraz jego rodzaju.

Rejestr akcjonariuszy

Z akcjami oraz akcjonariuszami wiąże się również konieczność prowadzenia rejestru akcjonariuszy. Spółka akcyjna ma obowiązek zawarcia umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy. To w tym rejestrze odnotowuje się informacje na temat akcjonariuszy i posiadanych przez nich akcji.

Jakie informacje zawiera rejestr akcjonariuszy?

W rejestrze akcjonariuszy zamieszcza się następujące informacje:

• firmę, siedzibę, adres spółki;
• oznaczenie sądu rejestrowego i numer, pod którym spółka jest wpisana do rejestru;
• datę zarejestrowania spółki oraz emisji akcji;
• wartość nominalną, serię i numer, rodzaj danej akcji i uprawnienia szczególne akcji;
• nazwisko i imię albo firmę (nazwę) akcjonariusza, jego adres zamieszkania, adres do doręczeń albo adres do doręczeń elektronicznych;
• na żądanie:
  • osoby mającej interes prawny – wpis o przejściu akcji lub praw zastawniczych na inną osobę albo o ustanowieniu na akcji ograniczonego prawa rzeczowego wraz z datą wpisu oraz wskazaniem nabywcy albo zastawnika lub użytkownika, adres ich zamieszkania albo siedziby, liczbę, rodzaj, serię i numery nabytych albo obciążonych akcji;
  • zastawnika lub użytkownika – wpis, że przysługuje mu prawo wykonywania prawa głosu z obciążonej akcji;
  • akcjonariusza – wpis o wykreśleniu obciążenia jego akcji ograniczonym prawem rzeczowym;
• wzmiankę o tym, czy akcje zostały w całości pokryte;
• ograniczenia co do rozporządzenia akcją;
• postanowienia statutu o związanych z akcją obowiązkach wobec spółki.

Jak wynika z powyższej listy, ilość informacji znajdujących się w rejestrze jest duża. Co istotne, wpisy dotyczące wszelkich zmian dotyczących tych danych znajdujących się w rejestrze muszą być zaktualizowane tak szybko, jak to możliwe, nie później niż w terminie tygodnia od dnia otrzymania żądania.

Każdy akcjonariusz ma dostęp do tego rejestru. Natomiast na żądanie akcjonariusza wydawane jest świadectwo rejestrowe.

Jak widzisz zagadnienie akcji, ich uprzywilejowanie, a także wybór podmiotu, który będzie prowadzić rejestr akcjonariuszy, również musi być przeanalizowane przez założycieli przed sporządzeniem statutu. W następnym wpisie dowiesz się o prawach i obowiązkach akcjonariuszy – tu też jest wiele kwestii, nad którymi warto zastanowić się przed założeniem spółki akcyjnej.

Artykuł Co warto wiedzieć o akcjach w spółce akcyjnej? pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Czym jest akcja w prostej spółce akcyjnej?

Akcję obejmuje akcjonariusz co jest dowodem na jego udział w prostej spółce akcyjnej. Akcje w prostej spółce akcyjnej nie posiadają wartości nominalnej, nie stanowią części kapitału zakładowego. Akcje stanowią wyraz praw członkowskich w spółce. Związek pomiędzy akcją a kapitałem akcyjnym dotyczy tego, że wkłady są wnoszone na pokrycie akcji beznominałowych. Czy są zalety tego rozwiązania? Owszem, akcjonariusz prostej spółki akcyjnej może wycofać część lub całość wkładów bez konieczności podejmowania uchwały o obniżeniu kapitału akcyjnego. Kolejną cechą akcji w prostej spółce akcyjnej jest to, że są one niepodzielne.

Warto zaznaczyć, że akcje w prostej spółce akcyjnej nie mają formy dokumentu. Co za tym idzie nie ma tu podziału na akcje imienne i na okaziciela. Dematerializacja akcji wprowadzono po to, aby zwiększyć bezpieczeństwo i transparentność obrotu. Akcje rejestruje się w rejestrze akcjonariuszy. Z akcją wiąże się także prawo kontroli, które przysługuje każdemu akcjonariuszowi prostej spółki akcyjnej. Akcjonariusz może zbywać akcje, a także je obciążać, przy czym umowa może wprowadzać w tym zakresie pewne ograniczenia.

Jakie uprawnienia są związane z akcją?

Pierwszym, naturalnie nasuwającym się uprawnieniem jest dywidenda. W sytuacji, w której spółka osiąga zyski, a następnie zapadnie decyzja o przeznaczeniu całości bądź części wypracowanego zysku na dywidendę przypadającą poszczególnym akcjonariuszom. Ale akcje mogą być uprzywilejowane także co do dywidendy. Może ona przybrać formę np. wyższej dywidendy.

Kolejnym uprawnieniem jest uprzywilejowanie akcji co do głosu. W praktyce oznacza to, że na jedną akcję może przypadać np. 2, 3 lub 4 głosy. Dzięki temu akcjonariusz, który posiada akcje uprzywilejowane co do głosu może wywierać większy wpływ na losy prostej spółki akcyjnej.

W przypadku akcji niemej może być wyłączone prawo głosu, ale ta akcja jest uprzywilejowana w zakresie dywidendy.

Kolejną formą uprzywilejowania jest przyznanie niektórym akcjonariuszom prawo powoływania bądź odwołania członków zarządu lub rady nadzorczej. Oznacza to, że przepisy prawa przyznają wiele uprawnień akcjonariuszom. Można je modyfikować w umowie prostej spółki akcyjnej.

Umorzenie akcji

Czym jest umorzenie akcji? Umorzenie akcji to likwidacja praw udziałowych, które wynikają z akcji. W praktyce, z momentem umorzenia akcja przestaje istnieć. Można wyróżnić dobrowolne i przymusowe umorzenie akcji.

Umorzenie dobrowolne następuje za zgodą akcjonariusza. Jeżeli akcjonariusz wyraził zgodę na dobrowolne umorzenie, wówczas spółka podejmuje uchwałę o zmianie umowy (warto podkreślić, że umorzenie akcji stanowi zmianę umowy spółki, która polega na dopasowaniu liczby, serii, numerów akcji do stanu po umorzeniu). Uchwałę podejmuje organ zarządzający (zarząd/rada dyrektorów). Spółka może także zdecydować o sprzedaży tych akcji (sprzedaż jest możliwa przez spółkę w ciągu roku od ich nabycia). Jeśli te akcje nie zostaną wówczas zbyte, wówczas akcje są umarzane.

Natomiast umorzenie przymusowe jest możliwe, gdy umowa spółki taką możliwość wprowadza i określała warunki umorzenia. Przesłankami przymusowego umorzenia może być niewniesienie przez akcjonariusza całości wkładu w umówionym terminie, skierowanie przez akcjonariusza do spółki żądania umorzenia, zmiana w składzie organu spółki, nieosiągnięcie przez spółkę w określonym czasie zysku w danej kwocie, śmierć wspólnika, brak podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o określonej treści. Jeżeli dojdzie do przymusowego umorzenia akcji następuje spłata, która nie może być niższa od wartości godziwej akcji. Spłaty dokonuje spółka po dokonaniu wpisu umorzenia akcji do rejestru.

Można także wyróżnić umorzenie automatyczne. Takie rozwiązaniem musi istnieć w umowie spółki. Odbywa się bez podjęcia uchwały akcjonariuszy. Gdy wystąpi przewidziana w umowie przesłanka, zarząd podejmuje uchwałę stwierdzającą umorzenie akcji i zgłasza ja do rejestru albo podejmuje uchwałę stwierdzającą, że umorzenie nie doszło do skutku, jeśli spółka nie dysponuje środkami na uiszczenie pełnej spłaty za umorzone akcje.

Unieważnienie akcji

Unieważnienie akcji w prostej spółce akcyjnej ma miejsce w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania do wniesienia wkładów na pokrycie tych akcji. Oznacza to, że akcje unieważnia się także wtedy, gdy wkłady wniesione na pokrycie akcji posiadają wady. Akcje nie mogą unieważnione przez sąd. Przy czym sąd jednocześnie określa wysokość spłaty należnej akcjonariuszowi za unieważnione akcje (spłata ma uwzględnić stosunek wartości wkładu wniesionego do wkładu niewniesionego). Ponadto sąd może udzielić zabezpieczenia roszczenia do czasu rozpoznania sprawy.

Podsumowanie

Od założycieli prostej spółki akcyjnej zależy, jakie uprawnienia będą związane z akcjami. Możliwe jest rozszerzenie uprawnień na wszystkie akcje lub ich część, a także ich różnorodne ukształtowanie. Jeżeli masz pytania dotyczące akcji w prostej spółce akcyjnej, napisz: katarzyna.zalewska@adwokatura.pl

Artykuł Akcje w prostej spółce akcyjnej pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.