Zarząd spółki akcyjnej

Skład i liczbę członków zarządu swobodnie ustalają akcjonariusze. Zarząd może składać się z jednego lub większej liczby członków, którymi mogą być zarówno akcjonariusze, jak i osoby nie będące akcjonariuszami. Zarząd powołuje oraz odwołuje rada nadzorcza. Warto także zaznaczyć, że w statucie spółki można ustanowić wymagania, którym mają sprostać członkowie zarządu. Można także wprowadzić postępowanie kwalifikacyjne, które pomoże zapewnić odpowiedni dobór osób zarządzających spółką.

Kadencja członka zarządu trwa nie dłużej niż 5 lat (pełnych lat obrotowych). Przy czym można ponownie powołać członka zarządu. Możliwe jest także wprowadzenie rozwiązania polegającego na jednolitej kadencji całego zarządu spółki. Możliwe jest także odwołanie zarządu przed upływem kadencji.

Członek zarządu ma prawo do reprezentowania spółki w zakresie wszystkich czynności sądowych oraz pozasądowych spółki. Nie można ograniczyć tego prawa ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

Jeżeli akcjonariusze – założyciele zdecydują się na powołanie wieloosobowego zarządu, ustalają zasady jego działania – czy każdy z członków zarządu ma prawo samodzielnie działać w imieniu spółki czy też wprowadzona zostanie łączna reprezentacja np. dwóch członków zarządu. Każdy członek zarządu ma obowiązek dbałości o interesy spółki, zachowania względem niej lojalności oraz powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej. Ponadto, członkowie zarządu są zobowiązani do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa.

Obowiązki informacyjne zarządu

Wartymi zaznaczenia obowiązkami członków zarządu jest udzielenie informacji o:

• uchwałach zarządu i ich przedmiocie;
• sytuacji spółki (jej majątku, istotnych okolicznościach dotyczących prowadzenia spraw spółki);
• postępach dotyczących realizacji wyznaczonych kierunków rozwoju działalności spółki;
• transakcjach, innych zdarzeniach i okolicznościach, które istotnie wpływają bądź mogą wpływać na sytuację majątkową spółki;
• zmianach wcześniej udzielonych radzie nadzorczej informacji (jeśli te zmiany wpływają lub mogą wpływać na sytuację spółki).

To oznacza, że na zarządzie spółki akcyjnej spoczywa szereg różnych obowiązków. Począwszy od zarządzania spółką, po wypełnianie obowiązków sprawozdawczych i informacyjnych. Ale nie wszystkie decyzje skupiają się w rękach zarządu. Niemniej istotną rolę odgrywa rada nadzorcza.

Rada nadzorcza spółki akcyjnej

Jak wspomniałam na początku, rada nadzorcza skupia się na kontroli działania zarządu. Przy czym obowiązki kontrolne są w pewien sposób sformalizowane. Mianowicie, rada nadzorcza ocenia sprawozdania pod kątem zgodności z księgami, dokumentami, stanem faktycznym, ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty, sporządzanie i składanie walnego zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania za ubiegły rok obrotowy.

Rada może badać wszystkie dokumenty spółki oraz zwracać się do organów spółki o przekazanie potrzebnych informacji, dokumentów bądź wyjaśnień. Może także wystąpić o udzielenie informacji przez spółki zależne oraz powiązane. Co warte zaznaczenia, zarząd nie może odmówić radzie nadzorczej dostępu do informacji, których żąda.

Kolejną kompetencją rady nadzorczej jest możliwość skorzystania z pomocy doradcy rady nadzorczej. Doradca to wybrana przez radę osoba, która może przeanalizować cały zakres działalności spółki bądź poszczególne zagadnienia. Doradca w ramach wykonywania swoich obowiązków musi zachować w tajemnicy informacje, o których dowiedział się podczas wykonywania swojej funkcji.

Rada nadzorcza może także zawiesić poszczególnych bądź wszystkich członków zarządu w ich czynnościach z ważnych powodów, a następnie delegować na okres maksymalnie trzech miesięcy członków rady nadzorczej do wykonywania funkcji członka zarządu.

Skład rady nadzorczej

W skład rady nadzorczej wchodzą przynajmniej 3 osoby, a w przypadku spółek publicznych 5 osób. Członków rady nadzorczej wybiera walne zgromadzenie. Kadencja członka rady nadzorczej nie może być dłuższa niż 5 lat. Trzeba podkreślić, że funkcji członka rady nadzorczej nie można łączyć z funkcją członka zarządu, prokurenta, likwidatora, kierownika oddziału lub zakładu, głównego księgowego, radcy prawnego, adwokata. Każdego członka zarządu wiąże obowiązek zachowania należytej staranności, a także zachowania w tajemnicy informacji, które zostały powzięte podczas wykonywania tej funkcji. Pracami rady nadzorczej kieruje przewodniczący.

Uchwały rady nadzorczej podejmuje się, gdy na posiedzeniu obecna jest przynajmniej połowa jej członków. Warto zaznaczyć, że rada nadzorcza może delegować swoich członków do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych, ustanawiać doraźny bądź stały komitet rady nadzorczej, składający się z członków rady nadzorczej do pełnienia określonych czynności nadzorczych. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów.

Członkom rady nadzorczej może przysługiwać wynagrodzenie, o ile będzie to przewidziane w statucie lub uchwale walnego zgromadzenia.

Walne zgromadzenie

Walne zgromadzenie składa się z akcjonariuszy. Podejmują oni decyzje dotyczące spółki w formie uchwał w sprawach określonych w statucie, ale także w zakresie następujących spraw:

• rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
• postanowień dotyczących roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru;
• zbycia oraz wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
• nabycia i zbycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, chyba że statut stanowi inaczej;
• emisji obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i warrantów subskrypcyjnych;
• nabycie własnych akcji w przypadku określonym w ustawie oraz upoważnienie do ich nabywania wskazane w ustawie;
• zawarcie umowy pomiędzy spółką dominującą a spółką zależną dotyczącej zarządzania spółką zależną bądź przekazywania zysku przez taką spółkę.

Zwyczajne walne zgromadzenie powinno odbyć się sześć miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.

Walne zgromadzenie jest zwoływane przez zarząd. Przy czym, jeżeli zarząd nie zwoła walnego zgromadzenia w terminie, może je zwołać rada nadzorcza. Do udziału w walnym zgromadzeniu uprawniony jest akcjonariusz, ale także zastawnik i użytkownik, któremu przysługuje prawo głosu (ten fakt musi być wcześniej uwidoczniony w rejestrze). Podczas walnego zgromadzenia akcjonariusz może głosować osobiście bądź przez pełnomocnika. Warto podkreślić, że akcjonariusz nie może głosować w sprawie uchwały dotyczącej jego odpowiedzialności wobec spółki, udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu pomiędzy nim a spółką.

Jak wynika z powyższych informacji struktura organizacyjna organów zarządzających spółką akcyjną to powiązany ze sobą skład osób. Prawidłowe działanie tych organów zapewnia spółce akcyjnej sprawne funkcjonowanie. Dlatego także ważne jest dopełnianie się tych organów.

Artykuł Struktura organizacyjna organów kierujących spółką akcyjną pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.

Struktura organizacyjna w spółce z o.o.

W ramach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jej strukturę organizacyjną tworzą:

• zarząd;
• zgromadzenie wspólników;
• rada nadzorcza/komisja rewizyjna.

Radę nadzorcza/komisję rewizyjną ustanawia się, gdy kapitał zakładowy przekracza 500.000,00 zł i wspólników jest więcej niż 25.

Zarówno zarząd, jak i zgromadzenie wspólników czy też rada nadzorcza/komisja rewizyjna pełnią swoją rolę w ramach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zarząd

To organ w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiedzialny za bieżące działanie spółki. Może składać się ze wspólników spółki, ale także z osób spoza spółki. Zarząd może być jednoosobowy bądź składać się z kilku osób. W przypadku zarządu wieloosobowego koniecznie ustala się, w jaki sposób będą podejmowane decyzje (czy będzie działać dwóch członków zarządu, jeden członek zarządu samodzielnie, członek zarządu wspólnie z prokurentem). Ukształtowanie tej kwestii powinno być elastyczne, aby nie paraliżować funkcjonowania spółki.

Działania członka zarządu muszą cechować się należytą starannością, mając na uwadze dobro spółki. Oczywiście wiadomo, że członkowie zarządu działają w zmieniających się warunkach gospodarczych, ale ich decyzje muszą mieć swoje ekonomiczne uzasadnienie. Działania, które były podejmowane przez członka zarządu i doprowadziły do szkody skutkują odpowiedzialnością.

Każdy członek zarządu jest powoływany na określoną kadencję, ale może być odwołany przed jej końcem lub zrezygnować z funkcji.

Członkom zarządu udziela się absolutorium z wykonywanych przez nich obowiązków. Ponadto, członkowie zarządu nie mogą bez zgody spółki podejmować się działalności konkurencyjnej (nie tylko jako członek organu, ale także jako wspólnik).

Zgromadzenie wspólników

Zgromadzenie wspólników składa się ze wszystkich osób posiadających udziały w spółce. Każdemu wspólnikowi przysługuje prawo kontroli spółki, wglądu w jej księgi itp. O ile do zarządu należy bieżące kierowanie spółką, to zgromadzeniu wspólników należy przypisać rolę nie tylko kontrolną, ale także polegającą na wyznaczaniu kierunków rozwoju spółki. Zgromadzenie wspólników podejmuje te decyzje w postaci uchwał. Uchwały podejmuje się w następujących sprawach:

• rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
• postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru;
• zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
• nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej;
• zwrot dopłat;
• zawarcie umowy, o której mowa w art. 4 § 1 pkt 4 lit. f.

Zgromadzenie wspólników zwołuje się w terminie 6 miesięcy po upływie każdego roku obrotowego jako zgromadzenie zwyczajne. Natomiast zgromadzenie nadzwyczajne można zwołać, gdy wystąpią okoliczności lub decyzje wymagające odpowiedniej reakcji zgromadzenia wspólników.

Rada nadzorcza/komisja rewizyjna

Jak już wcześniej wspomniałam w niektórych przypadkach konieczne jest powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Natomiast nikt nie zabrania dobrowolnego powołania w spółce z o.o. rady nadzorczej bądź komisji rewizyjnej. Rolą tego organu jest sprawowanie kontroli nad działalnością spółki. Przy czym w skład rady nadzorczej/komisji rewizyjnej nie może wchodzić członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu, zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny, adwokat.

Radę nadzorczą powołuje zgromadzenie wspólników i składa się ona co najmniej z 3 członków (skład komisji rewizyjnej powoływany jest według tych samych zasad). Członków rady nadzorczej powołuje się na rok, ale umowa spółki może zawierać inne regulacje w tej mierze.

To, że rada nadzorcza/komisja rewizyjna sprawuje nadzór nad działalnością zarządu nie oznacza, że możliwe jest wydawanie zarządowi wiążących poleceń.

Do kompetencji rady nadzorczej należą w szczególności:

• ocena sprawozdań, o których mowa w art. 231 § 2 pkt 1, w zakresie ich zgodności z księgami, dokumentami i ze stanem faktycznym;
• ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty;
• sporządzanie oraz składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników ocen, o których mowa w pkt 1 i 2, oraz pisemnego sprawozdania z działalności rady nadzorczej za ubiegły rok obrotowy (sprawozdanie rady nadzorczej).

Zarządzanie spółką z o.o.

W gruncie rzeczy skuteczne zarządzanie spółką z o.o. nie jest pozostawione wyłącznie zarządowi. Od sprawnej pracy zarządu, zgromadzenia wspólników, rady nadzorczej/komisji rewizyjnej zależy dobre działanie spółki.

W zarządzaniu spółką zarząd może wspierać prokurent, którego powołuje się uchwałą członków zarządu. Ma za zadanie wspierać zarząd w codziennej pracy. Można powierzyć prokurentowi wykonywanie działań w wyznaczonym zakresie. Dzięki temu członkowie zarządu mogą skupić się na innych czynnościach i działaniach. By zapewnić efektywne zarządzanie spółką – warto zastanowić się nad sposobem zarządzania i strukturą organizacyjną spółki z o.o.

Jeżeli masz pytania dotyczące spółki z o.o. napisz na: katarzyna.zalewska@adwokatura.pl

Artykuł Struktura organizacyjna i zarządzanie spółką z ograniczoną odpowiedzialnością pochodzi z serwisu Adwokat Katarzyna Zalewska.